Küretaj ve Diş Taşı Temizliği Aynı Şey mi?

Diş hekimine gidildiğinde "diş taşı temizliği" ve "küretaj" kavramları zaman zaman birbirinin yerine kullanılır. Bu iki işlem arasındaki farkı bilmemek, hastanın kendi tedavisini yanlış anlamasına ve doğru beklenti kuramamasına yol açar.

İkisi birbirinden tamamen farklı işlemlerdir. Biri koruyucu, diğeri tedavi edicidir. Biri yüzeyde kalır, diğeri derinlere iner.

Diş Taşı Temizliği Nedir?

Diş taşı temizliği, tıbbi adıyla "scaling" veya "profilaksi", diş yüzeyinin görünür bölümlerinde biriken plak ve diş taşının uzaklaştırılmasıdır. Diş eti çizgisinin üstünde ve hemen altındaki yüzeysel birikim hedef alınır.

Lokal anestezi genellikle gerekmez. Ultrasonik cihaz ve el aletleriyle yapılır, ardından dişler parlatılır. Süresi kısa, hasta konforu yüksektir.

Kimler için uygundur: diş eti hastalığı bulunmayan veya hafif gingivitisi olan bireylerde, 6 ayda bir yapılan rutin kontrol temizliği bu kategoridedir. Hastalığı tedavi etmez, sağlıklı ağzı korur.

Küretaj Nedir?

Küretaj, tıbbi adıyla Scaling and Root Planing (SRP), diş eti ceplerinin derinlemesine temizlenmesi ve kök yüzeyinin bakteriyel birikintilerden arındırılarak biyolojik olarak uyumlu hale getirilmesi işlemidir.

Diş eti çizgisinin altına, periodontal cep içine iner. Cebin tabanına kadar ulaşarak hem plak ve diş taşını hem de enfekte doku artıklarını uzaklaştırır. Kök yüzeyi pürüzsüzleştirilir ki diş etinin yeniden tutunması kolaylaşsın ve bakteri yapışması zorlaşsın.

Lokal anestezi zorunludur. Her ağız bölgesi için 45-60 dakika sürer. Genellikle 2-4 seans gerektirir. Ardından 6-8 haftalık iyileşme ve yeniden değerlendirme süreci başlar.

İkisi Arasındaki Temel Farklar

• Diş taşı temizliği diş eti çizgisinin üstünü ve hemen altını hedef alır. Küretaj ise periodontal cebin tabanına kadar iner ve kök yüzeyini de tedavi eder.

• Diş taşı temizliği anestezi gerektirmez. Küretaj lokal anestezi olmadan yapılamaz.

• Diş taşı temizliği koruyucu bir işlemdir. Küretaj aktif periodontitisi tedavi eder.

• Diş taşı temizliği genellikle tek seanstır. Küretaj 2-4 seans gerektirir.

Hangisi Ne Zaman Yapılır?

Bu kararı belirleyen tek şey cep derinliği ölçümüdür.

• Cep derinliği 1-3 mm arasındaysa diş eti sağlıklıdır. Rutin diş taşı temizliği yeterlidir.

• Cep derinliği 4 mm ve üzerine çıktığında diş eti hastalığı başlamıştır. Bu derinliğe diş taşı temizliğiyle ulaşmak mümkün değildir. Küretaj gereklidir.

• Cep derinliği 6 mm ve üzerindeyse küretaj birincil tedavidir; yanıt yetersiz kalırsa cerrahi aşama değerlendirilir.

Muayene yapılmadan, cep derinlikleri ölçülmeden hangi işlemin gerektiğine karar vermek mümkün değildir.

Neden Bu Ayrım Önemli?

Bazı kliniklerde "derin temizlik" veya "lazerli temizlik" gibi isimler kullanılır. Bu ifadeler küretajı mı yoksa rutin temizliği mi tanımladığı her zaman net değildir.

Periodontitis tanısı almış bir hastaya rutin diş taşı temizliği uygulanması hastalığı tedavi etmez, yalnızca yüzeysel birikintileri giderir. Cep derinlikleri değişmez, kemik kaybı durdurulamaz.

Bu yüzden tedavi planı netleştirilmeli ve hangi işlemin neden yapıldığı anlaşılmalıdır.

İkisi Birlikte Yapılabilir mi?

Evet. Küretaj seansları genellikle yüzeysel diş taşı temizliğiyle başlar, ardından cep içi derin temizliğe geçilir. Klinik pratikte bu iki işlem çoğunlukla aynı seans içinde uygulanır.

Ama şunu ayırt etmek gerekir: küretaj seansında rutin temizliğin ötesine geçilir. Anestezi uygulanır, cep içine inilir, kök yüzeyi düzeltilir. Sadece yüzeysel temizlikten farklı bir protokoldür.

Diş Taşı Temizliğinin Küretajın Yerini Tutmadığı Durumlar

Aktif periodontitis tanısı varsa diş taşı temizliği yetersizdir. Cep derinliği 4 mm ve üzerindeyse bakteri kolonizasyonu ulaşılamayan derinliktedir. Kemik kaybı başlamışsa yüzeysel temizlik bu süreci durduramaz.

Bu hastalar için küretaj birincil tedavidir. Diş taşı temizliğiyle yetinmek hastalığın ilerlemesine izin vermek anlamına gelir.

Özet

Diş taşı temizliği koruyucu bir işlemdir, sağlıklı ağzı korur. Küretaj ise aktif periodontitisi tedavi eden, cep içine inen ve kök yüzeyini de hedef alan ileri bir prosedürdür. İkisini birbirinden ayıran en önemli parametre cep derinliğidir. Periodontitis tanısı almış bir hastada rutin temizlik tedavinin yerini tutmaz.

Küretaj tedavisi hakkında detaylı bilgi: Küretaj Tedavisi: Nasıl Yapılır, Kaç Seans Sürer?

Diş eti tedavi seçenekleri hakkında: Diş Eti Tedavileri: Küretajdan Cerrahiye Tüm Yöntemler

Uzm. Dt. Berkay Kılıç — Periodontoloji Uzmanı, Bakırköy/İstanbul